syringe 1884758 640Inentingen zijn belangrijk bij het voorkomen van gevaarlijke infectieziekten en worden daarom voor iedereen aangeraden. Maar wat als je allergisch bent voor bijvoorbeeld ei of koemelk, is zo'n inenting dan wel veilig?

Het antwoord op die vraag is in bijna alle gevallen: ja. Alleen bij mensen die eerder een ernstige allergische reactie (bijvoorbeeld een anafylactische shock) hebben gehad na een inenting, wordt geadviseerd met een dokter te kijken naar speciale maatregelen.

Hoewel relatief veel mensen reacties rapporteren, is een bewezen allergische reactie op een vaccin zeldzaam. Als er een reactie plaatsvindt, is dit meestal niet op het vaccin zelf, maar op toevoegingen zoals stabilisatoren, hulpmiddelen, conserveringsmiddelen en sporen van producten die bij het productieproces zijn gebruikt.

Sporen van ei

Sporen van ovalbumine, een eiwit in ei, kunnen voorkomen in vaccins tegen gele koorts, griep, bof-mazelen-rode hond (BMR), tekenencefalitis (TBE) en sommige vaccins tegen hondsdolheid (rabiës). Bij griepprikken is na studies vastgesteld dat vaccins met inactieve (kapotgeknipte) stukjes griepvirus door ei-allergische patiënten veilig kunnen worden gebruikt. Voor andere soorten griepprikken lijkt data hetzelfde uit te wijzen. Als er al een reactie optreedt, is dit bijna altijd een lokale reactie zoals jeuk of huiduitslag, en niet anafylaxie. Het BMR-vaccin wordt vaak als problematisch gezien, maar ook dit vaccin is veilig voor kinderen met ei-allergie. Alleen het vaccin voor gele koorts levert soms moeilijkheden op: het risico op anafylactische reacties is daarbij 0,42 tot 1,8 op 100.000 doses. Nog steeds erg weinig, dus.

Sporen van koemelk

Een hele lage dosis sporen van koemelkeiwit kan voorkomen in sommige merken difterie-kinkhoest-tetanus-polio (DKTP) vaccins, en in oraal poliovaccin. Uit onderzoek blijkt dat zelfs patiënten met zeer ernstige allergische reacties op koemelk deze vaccins gewoon kunnen verdragen, dus een wijziging in de gebruikte vaccins wordt niet nodig geacht.

Andere ingrediënten die soms reacties veroorzaken

Naast sporen van ei of koemelk kunnen ingrediënten zoals gist, gelatine, thiomersal, aluminium, neomycine en latex (van het rubberen dopje van een spuit) allergische reacties veroorzaken. HPV-vaccins (tegen baarmoederhalskanker) kunnen gistsporen uit het productieproces bevatten, en theoretisch gezien kan dit ook het geval zijn bij pneumokokken en meningokokken-inentingen. Gelatine heeft in enkele beschreven gevallen gezorgd voor een anafylactische reactie, en latex in één geval. Thiomersal, aluminium en neomycine kunnen jeuk veroorzaken.

Wat doen bij een reactie?

Ook al is het extreem zeldzaam, een reactie kan voorkomen. Testen zoals een huidpriktest en bloedtest kunnen soms helpen bij het aanwijzen van het schuldige component. Maar niet altijd, helaas: een positieve uitslag van zo'n test betekent niet automatisch dat je ook allergisch zal reageren op een inenting. Ook is door het vaccin al meer IgE aanwezig in je bloed, wat de uitslag kan beïnvloeden. In bijna alle gevallen zal een arts je aanraden door te gaan met inenten, omdat de voordelen de nadelen overstijgen. In specifieke gevallen zijn andere opties mogelijk, zoals een ander merk vaccin of het toedienen van meerdere kleine doses onder toezicht van een arts.

Meer weten over inentingen? Kijk dan op de site van het Rijksvaccinatieprogramma.

Dit artikel is gebaseerd op 'Vaccination and allergy: EAACI position paper, practical aspects' , Journal of Pediatric Allergy and Immunology, 10 oktober 2017.