KWARTAALBLAD VAN DE STICHTING VOEDSELALLERGIE 2/2026 ‘Als haar neus pinda ruikt, raakt ze met haar poot Natalies been aan’ OP REIS MET DE TREIN OF BOOT Kan dat met een voedselallergie? FAMILIEDAG 10 OKTOBER Hoe bereiden de diëtisten dat voor? HULPHOND HARLEY CHECKT VOEDSEL
3 ALLERGIE & VOEDING 32 10 FOTO COVER NATALIE RICE 18 24 Inhoud 14 VOORAF 2 Erna Botjes INTERVIEWS 4 Natalie Rice over detective Harley Hulphond traceert pinda-sporen 8 Rosanne Schimmel Zorgenvrij opscheppen dankzij de hulp van diëtisten 14 Mijn verhaal: Ioana Rotaru Zoon Amza (4) is allergisch voor zo’n beetje alles 32 Allerkids Eddie (12) is eraan gewend om verpakkingen te checken ACHTERGROND 10 De diëtist Voedselafhankelijke inspanningsallergie 17 Kinderen koken zorgenvrij Verslag ontdekmiddag bij Viecurie 21 Allergisch reizen met de trein of boot Kan dat? Vera Hendriks zocht het uit. CULINAIR 24 Over Koken Recepten voor zomerse avonden COLUMNS 7 Djoeke 13 Jolien 20 Eline 31 Anke EN OOK 18 Puzzelpagina 28 Allergisch in… Tanzania 34 Over boeken 35 Colofon
4 ALLERGIE & VOEDING INTERVIEW Stel je voor: je bent allergisch voor pinda’s en wil graag een broodje proberen bij die nieuwe bakkerij op de hoek. De bakker zegt dat het brood vrij is van pindasporen, maar je vertrouwt het niet helemaal. Thuisgekomen vraag je je hond aan het brood te ruiken. En gelukkig, die geeft aan dat je het brood veilig kan eten. Fictie? Nee, dat is precies wat detective Harley (F.A.D.D.: Food Allergy Detection Dog®) dagelijks doet. Op Instagram (@detectiveharleyfadd) kun je zien hoe Harley aan een challah (een traditioneel Joods brood) ruikt, aan cupcakes of een afhaalmaaltijd. Als haar neus sporen van pinda’s opvangt, kijkt ze op en raakt met haar poot Natalies been aan. Voor elke keer dat ze eten checkt, krijgt ze een beloning. ‘Die ene dag zonder Harley kreeg mijn dochter een allergische reactie’ Hoe is het idee ontstaan om een hond te nemen om pinda’s te detecteren? ‘Mijn dochter heeft een ernstige pinda- allergie. We waren daar altijd al voorzichtig mee, maar na een incident zijn we op zoek gegaan naar een manier om haar extra te beschermen. Dat werd Harley. Zij is een golden retriever en allergie-hulphond, getraind door Nosey Dog Detection Partners. Die trainen honden voor hulp bij PTSD en epilepsie en dus ook bij allergenen. Harley helpt ons om er zeker van te zijn dat het voedsel dat we kopen geen pinda’s bevat en veilig te eten is. En ook om voedsel uit te kunnen proberen waarvan we denken dat het veilig is, maar waarvan we niet helemaal zeker zijn. Harley kan dat voor ons bevestigen.’ Hoe betrouwbaar is dat? ‘Harley is héél betrouwbaar. We hebben TEKST VERA HENDRIKS FOTO’S EIGEN ARCHIEF Detectivehond Harley kan pinda traceren Wist je dat er hulphonden bestaan die pinda-allergenen kunnen traceren, bijvoorbeeld in een broodzak? Detective Harley is zo’n hond. Haar baasje Natalie Rice heeft een Instagramaccount met bijna 45.000 volgers, waar ze laat zien hoe Harley haar werk doet.
8 ALLERGIE & VOEDING FAMILIEDAG Diëtist Rosanne Schimmel heeft al drie keer meegewerkt aan het samenstellen van het buffet. Daardoor weet ze dat de voorbereidingen vaak al ver voor de zomer starten. Als de stichting de datum en locatie helder heeft, worden vanuit Vlieg Diëtisten de eerste afspraken met de koks gemaakt. ‘Het menu ontstaat in samenspraak’, zegt Rosanne. ‘De koks zijn in het algemeen zeer ervaren met koken voor mensen met allergieën. Toch kan het voor zo’n grote groep met zoveel verschillende allergieën ingewikkeld worden. Dat is waar wij inspringen met tips en suggesties.’ Als het menu klaar is, screenen de diëtisten de ingrediënten en de keuzes die de kok heeft gemaakt. ‘Zit er bijvoorbeeld een brood bij waar zowel melk, ei als soja in zit, dan lijkt ons dat niet handig. Dus doen we dan een suggestie voor een ander merk brood. We kiezen zoveel mogelijk voor allergeenvrij. Waar dit niet mogelijk is zorgen we dat dit duidelijk aangegeven staat.’ SNEL SCHAKELEN Rosanne merkt dat veel koks inmiddels wel bekend zijn met allergieën en snappen hoe het werkt. Wel moeten er vrijwel altijd ad-hoc-beslissingen worden gemaakt. ‘Hoe goed we het menu ook voorbereiden, we zijn natuurlijk afhankelijk van leveranciers. Dus komt het weleens voor dat een bepaalde salade toch niet leverbaar is en er last-minute een andere salade binnenkomt. In zo’n situatie stelt de keuken ons direct op de hoogte en bedenken we een veilige oplossing.’ Voor Rosanne en haar collega’s vereist dat vooral wat extra scherpte. ‘Alleen als er koemelk in zo’n nieuwe salade zit, dan is het lastig. We schrijven dan een nieuw kaartje met duidelijke waarschuwing. In het geval van een te groot risico laten we het product weg.’ Bewust kiezen ze voor een makkelijke en betaalbare basis van het menu. Er zijn bijna altijd frietjes en worstjes, aangevuld met salades, soep en brood. ‘Er komen veel kinderen en frietjes zijn altijd feest. Zorgenvrij opscheppen We hebben altijd ook de beschikking over een glutenvrije friteuse, dus vrijwel ieder kind kan een portie opscheppen. Het is een bijzondere dag, dus het hoeft niet alleen maar gezond te zijn.’ EEN KLOPPEND KAARTJE Uiteindelijk zijn volgens haar de kaartjes bij het buffet het meest belangrijk. Daarop moet heel zorgvuldig vermeld staan welke ingrediënten daarin zijn verwerkt. ‘We willen dat mensen echt zelf een keuze kunnen maken, dus alle kaartjes moeten kloppen. Zodat iemand direct kan zien: dit mag ik wel en dit niet.’ Ook zorgen de diëtisten ervoor dat kruisbesmetting niet zomaar kan ontstaan. Bij bepaalde producten kiezen ze ‘ Bij een te groot risico, laten we het product weg’ TEKST RIANNE VAN DER MOLEN FOTO’S JAN BUTEIJN Op 10 oktober is het weer zo ver: de jaarlijkse Familiedag van de Stichting Voedselallergie in Dierenpark Amersfoort. Voor velen is het allergeenvrije buffet één van de hoogtepunten van de dag. Achter de schermen doen diëtisten er alles aan om dat buffet voor de leden veilig te houden.
9 ALLERGIE & VOEDING er bewust voor om die niet in een open bak te zetten waar bezoekers vrij uit kunnen scheppen. ‘Denk bijvoorbeeld aan een vissalade. Je hoeft maar één kind te hebben dat de schep van de vissalade per ongeluk terugzet in de vegan salade, en het gaat mis. Dus kiezen we ervoor om dat soort producten in porties te verpakken.’ Ze kiezen ervoor om melk, ei, pinda’s en noten zoveel mogelijk te vermijden in het menu. ‘Noten en pinda’s zijn niet nodig bij zo’n lunch, dus waarom zou je ze toevoegen? Er zijn te veel mensen die daar allergisch voor zijn.’ Liever zorgen ze ervoor dat het meeste voedsel vrij is van de meest voorkomende allergenen. ‘Al zit er in sommige gerechten wel een beetje soja of sesam. Maar dat zetten we er uiteraard duidelijk bij.’ ALERT, NIET NERVEUS Op de dag zelf wacht de diëtisten een minstens zo belangrijke taak. Dan staan ze bij het buffet om te kijken of alles goed gaat. ‘Ik ben niet echt nerveus op die momenten, maar wel alert.’ Vooral kinderen houden Rosanne Schimmel en haar collega’s goed in de gaten. ‘Die hebben nog weleens de neiging om snel even alleen te gaan. Dan ga ik altijd wel even polshoogte nemen en kletsen over de allergieën die een kind heeft. Je wil niet dat dat misgaat.’ Het mooiste vindt Rosanne de gesprekken die ze tijdens de Familiedag heeft met kinderen en volwassenen. ‘Mensen zijn altijd zo blij. Ze vinden het heerlijk dat ze bij dit buffet gewoon veilig kunnen opscheppen en echt zorgenvrij kunnen eten. Dat maakt al het werk vooraf helemaal de moeite waard.’ « De Familiedag van de Stichting Voedselallergie is op 10 oktober in Dierenpark Amersfoort. Wil je daarbij zijn? Houd onze website www.voedselallergie.nl in de gaten voor de start van de kaartverkoop. ‘ Ik ben niet echt nerveus op die momenten, maar wel alert’
15 ALLERGIE & VOEDING ‘Hij kreeg direct een anafylactische shock. Heel heftig, maar gelukkig waren we al in het ziekenhuis en knapte hij vrij snel weer op.’ Daarna krijgt het gezin de opdracht om de andere allergenen uit de bloedtest thuis langzaam te introduceren. ‘In hele kleine porties. Ook bijvoorbeeld bij pinda’s. Dat ging best goed, maar was ook eng. Je zit thuis met je jonge kind en bent zo bang voor een reactie.’ Ze herinnert zich die momenten nog goed. En weet nog hoe onderzoekend ze naar Amza kon kijken. Reageert hij normaal? Of is er iets anders geworden? Vindt hij het vies of spuugt hij het uit vanwege een reactie? ‘Ik was zo voorzichtig en bang. Maar uiteindelijk hebben we wel pinda en bijvoorbeeld linzen kunnen testen, waarbij we steeds gestopt zijn als er een reactie kwam. Bij pinda ging het goed, bij linzen niet.’ LASTIGE GESPREKJES Naast de provocaties thuis, gaat Ioana regelmatig met Amza naar het ziekenhuis. Daar wordt een test gedaan met gebakken melk. ‘Dat was afgelopen oktober, en het ging vreselijk mis. Het was de ergste reactie die ik tot nu toe heb gezien. Amza begon plotseling te hoesten en te piepen, zijn stem werd hees tot hij nauwelijks meer kon praten, en hij had moeite met ademhalen. Het was angstaanjagend om te zien. Het was ook de eerste keer dat hij niet overgaf, wat de reactie mogelijk verergerde. Zijn hele lichaam zat onder het eczeem en hij had zo'n intense pijn dat het leek alsof hij zijn eigen huid eraf wilde scheuren om verlichting te vinden.’ Ioana weet dat de testen belangrijk zijn, maar als moeder vindt ze het soms zwaar. ‘Na die laatste keer zei Amza: ‘Mama, mijn hele lichaam doet pijn. Waarom laat jij me die gebakken melk eten? En moet ik daarna ook nog een prik?’ Dat deed me echt verdriet.’ Hoe jong Amza ook is, Ioana praat veel met hem over zijn ernstige allergie voor ei, melk en noten. Over wat er met hem aan de hand is en waarom het nodig is om steeds opnieuw ‘In het ziekenhuis ging het vreselijk mis’ »
24 ALLERGIE & VOEDING Makkelijke zomerrecepten voor zonnige dagen
25 ALLERGIE & VOEDING OVER KOKEN Niets is lekkerder dan tafelen in de tuin op lange en warme zomeravonden. Een grote salade of een quiche die je al van tevoren kan maken is dan ideaal. Ellen Hessel en Ellen de Roo delen hun favorieten. SNELLE KANEELBROODJES 8-12 stuks | Bereidingstijd 30 min inclusief oventijd Ik heb altijd een rol bladerdeeg in mijn koelkast liggen voor last minute kaneelbroodjes. Dus heb je zin in wat lekkers of komt er onverwacht bezoek? Dan heb je deze heerlijke broodjes zo gemaakt. Benodigdheden: • 1 rol bladerdeeg 275 gram (van Tante Fanny of Schär) • 50 gr zachte boter • 3 tl kaneel • 75 gr lichtbruine basterdsuiker Naar keuze kun je eventueel glazuur toevoegen. Dit kun jezelf maken, door 100 gram poedersuiker te mengen met twee eetlepels water en een theelepel vanille-extract. Bereiding: Rol het bladerdeeg uit op je werkblad. Meng de kaneel door de zachte boter heen en smeer hier het bladerdeeg mee in. Verdeel de suiker gelijkmatig over het deeg. Rol het bladerdeeg weer op. Snijd met een scherp mes 8 – 12 plakjes uit de rol. Leg deze op een met bakpapier beklede bakplaat. Bak de kaneelbroodjes in 15 minuten op 200°C. Terwijl ze in de oven staan kun je naar wens het glazuur maken. Roer de poedersuiker, het vanille-extract en het water tot een dik glazuur. Als de kaneelbroodjes uit de oven komen kun je ze met wat glazuur erover warm serveren, maar je kan ook wachten tot ze zijn afgekoeld. TEKST ELLEN HESSEL FOTO’S ELLEN DE ROO »
RkJQdWJsaXNoZXIy NzkyMjk=