Boodschappen doen als je een voedselallergie hebt, of als je moet koken voor iemand met een voedselallergie, kan een hele uitdaging zijn. Wat betekenen al die ingrediënten en symbolen op de verpakking? En waar moet je op letten? Lees hier al onze tips.
Wanneer je inkopen doet is deze belangrijkste regel van kracht: check altijd de hele ingrediëntenlijst van elk product. Ook zul je moeten leren welke aanduidingen op de verpakking kunnen wijzen op van allergenen afgeleide producten, die ook een allergische reactie kunnen geven. Wees extra alert als de verpakking is veranderd of melding maakt van een nieuw recept.
Gouden regel
Lees altijd de hele ingrediëntenlijst op de verpakking bij elk product, elke keer opnieuw!
Van tevoren
De eerste keren dat je eten gaat kopen, zul je meer tijd kwijt zijn aan het bestuderen van de etiketten om te beoordelen of voedingsmiddelen veilig zijn. Het kan dan verstandig zijn om geen kind(eren) mee te nemen. Tenzij ze wat ouder zijn, want dan kan dit juist een leermoment zijn.
- Zorg dat je een lijst hebt van alle producten die jij of je kind moet vermijden.
- Maak een lijst van veilige voedingsmiddelen die je wilt vinden.
- Neem informatie mee van alle van het allergeen afgeleide ingrediënten.
Je behandelend arts of diëtist kan je aan zulke lijsten helpen.
In de winkel
- Neem rustig de tijd en ga niet met een hongerige maag boodschappen doen. Zo maak je geen overhaaste beslissingen.
- Kies voorverpakte producten. Deze moeten voldoen aan de allergenenwetgeving. Producten van ambachtelijke bedrijven kunnen onveilig zijn, omdat de samenstelling van het product en kennis over allergenen nogal varieert. Ook bij versafdelingen in supermarkten kunnen fouten worden gemaakt.
- Er zijn 14 allergenen die verplicht op een verpakking vermeld moeten worden, als ze in het product zitten: glutenbevattende granen, schaaldieren, eieren, vis, pinda, soja, melk (incl. lactose), noten, selderij, mosterd, sesam, lupine, weekdieren en sulfiet. Andere allergenen zijn niet altijd direct herkenbaar.
- Lees de hele ingrediëntenlijst, ook al staan op etiketten vaak samenvattingen of symbooltjes van allergenen. Bij die samenvattingen worden helaas regelmatig fouten gemaakt. Het is onvoldoende om een product alleen te beoordelen op zichtbaar aanwezige allergenen.
- De aanduiding ‘natuurlijke smaakstof’ kan inhouden dat er bijvoorbeeld kaneel in zit.
- Producten met de aanduidingen ‘laag vetgehalte’ of ‘light’ kunnen andere ingrediënten bevatten dan de gewone versies. Ook in snackverpakkingen kunnen andere ingrediënten aanwezig zijn.
- Ga er niet vanuit dat een voor jou vertrouwd product altijd dezelfde samenstelling houdt. Fabrikanten veranderen producten nogal eens. Blijf dus het etiket lezen! Ook wanneer je een product bij een andere winkel koopt. Let vooral op wanneer een verpakking is veranderd – dan verandert ook vaak de receptuur.
Kruisbesmetting
De aanduidingen ‘kan … bevatten’ of ‘niet geschikt voor …’ geven aan dat er risico is dat het voedingsmiddel een allergeen bevat, ook al zit het niet in de receptuur. Dit noem je kruisbesmetting.
- Kruisbesmetting kan ontstaan door gebruik van dezelfde productielijnen in een fabriek, of door de manier waarop producten bereid of verpakt zijn.
- Neem een waarschuwing op het etiket voor kruisbesmetting altijd serieus, zeker bij een ernstige allergie.
- De afwezigheid van een vermelding van kruisbesmetting betekent niet automatisch dat er geen allergenen in zitten. Wanneer je hierover twijfelt, neem dan contact op met de fabrikant.
- Vanaf 1 januari 2026 moeten alle meldingen van kruisbesmetting voldoen aan nieuwe regels. De melding mag alleen op de verpakking staan, als er een reëel risico is dat het allergeen in het product zit. Dat wordt gemeten aan de hand van drempelwaarden, die na wetenschappelijk onderzoek zijn vastgesteld.
Non-food
In allerlei producten kunnen ook voedselingrediënten aanwezig zijn. Check daarom ook altijd de onderstaande producten op de aanwezigheid van allergenen:
- Medicijnen. Ga er niet automatisch vanuit dat je arts weet dat er allergenen in kunnen zitten. Datzelfde geldt voor inentingen.
- Vitaminepreparaten en andere (voedings-)supplementen.
- Lichaamsverzorgingsproducten: zoals lippenbalsem, zeep, shampoo, doucheschuim, cosmetica en huidcrèmes.
- Schoonmaakmiddelen: denk aan citroen in allesreiniger.
- Huisdierenvoer: bevat soms allergene ingrediënten. Bijvoorbeeld pinda’s of wei. Kinderen kunnen via de huisdieren of via direct contact met het dierenvoer in contact komen met deze allergenen. Wees vooral voorzichtig met vogelvoer, dat kan pinda’s en zaden bevatten.
- Voorbehoedsmiddelen: bijvoorbeeld de anticonceptiepil of condooms.
Weer thuis
Zorg ervoor dat na het inkopen het voedsel zo snel mogelijk naar huis wordt vervoerd. Bederfelijk voedsel moet direct na thuiskomst in de koeling worden geplaatst om vermenigvuldiging van bacteriën te voorkomen. Probeer de hete kofferbak met warm weer zoveel mogelijk te vermijden.
Tip
Lees voor het koken de ingrediëntenlijst nog eens na. Het kan zijn dat je in de winkel iets over het hoofd hebt gezien!
Boodschappen doen in het buitenland
In de Europese Unie moeten etiketten aan dezelfde regels voldoen als in Nederland. Alleen voor kruisbesmetting kunnen de regels per land verschillen, al is er wel Europese wetgeving in de maak.
In andere landen en werelddelen kunnen andere richtlijnen gelden. In de Verenigde Staten bijvoorbeeld hoeven bijvoorbeeld mosterd, lupine of weekdieren niet apart te worden vermeld op het etiket. Kijk voor vertrek goed wat de regels zijn op je bestemming! Zo kom je bij het boodschappen doen niet voor verrassingen te staan.
Tip
Foodinfo heeft een online levensmiddelenwoordenboek ontwikkeld. Je kunt daar veel gebruikte termen voor levensmiddelen in meer dan 35 talen opzoeken.
Help jij ons mee?
