Lactose-intolerantie in het kort
Wat is lactose-intolerantie? Lactose-intolerantie is een aandoening waarbij het lichaam lactose, de suiker in melk en zuivelproducten, niet goed kan verteren. Dit komt doordat er te weinig van het enzym lactase wordt aangemaakt in de dunne darm, waardoor lactose onverteerd in de dikke darm terechtkomt en klachten veroorzaakt. Lactose-intolerantie wordt soms verward met een allergie voor melkeiwit, maar het zijn twee verschillende aandoeningen met verschillende klachten.
Hoe vaak komt het voor? Lactose-intolerantie komt wereldwijd veel voor, maar de prevalentie verschilt per regio en bevolkingsgroep. In sommige Aziatische en Afrikaanse landen heeft meer dan 70% van de bevolking er last van, terwijl het in Noord-Europa minder vaak voorkomt (rond de 5-15%). In Nederland wordt geschat dat 10-20% van de mensen in meer of mindere mate lactose-intolerant is.
Wat is lactose eigenlijk? Lactose is een natuurlijke suiker die voorkomt in melk en zuivelproducten. Het is een disacharide (samengestelde suiker) die bestaat uit twee kleinere suikermoleculen: glucose en galactose. Normaal gesproken breekt het enzym lactase deze suiker af in de dunne darm, zodat het door het lichaam kan worden opgenomen. Bij lactose-intolerantie gebeurt dat niet of niet volledig.
Waarom kan lactose-intolerantie lastig zijn? Lactose-intolerantie kan lastig zijn omdat zuivelproducten in veel voedingsmiddelen zitten, soms zonder dat het direct zichtbaar is. Denk aan brood, sauzen, snoep en bewerkte producten waarin melkpoeder of weipoeder is verwerkt.
Hoe ontstaat een reactie? Wanneer iemand met lactose-intolerantie iets met lactose eet of drinkt, wordt deze suiker niet goed verteerd in de dunne darm. In plaats daarvan komt het in de dikke darm terecht, waar bacteriën het afbreken. Dit proces veroorzaakt gasvorming, een opgeblazen gevoel, buikpijn, diarree en soms misselijkheid. De ernst van de klachten hangt af van de mate van intolerantie en de hoeveelheid lactose die iemand heeft binnengekregen.
Symptomen van lactose-intolerantie
- Buikpijn en krampen – Door de gasvorming en verstoring in de darmen.
- Opgeblazen gevoel – De onverteerde lactose veroorzaakt fermentatie in de dikke darm, wat een opgeblazen gevoel kan geven.
- Winderigheid – Gassen die vrijkomen bij de afbraak van lactose door darmbacteriën kunnen leiden tot winderigheid.
- Diarree – Omdat lactose vocht aantrekt in de darmen, kan dit leiden tot waterige ontlasting.
- Misselijkheid – Sommige mensen voelen zich misselijk na het consumeren van lactose, vooral als ze een grote hoeveelheid binnenkrijgen.
- Rommelen in de buik (borborygmi) – Door de gasvorming en verstoring in de darmen kunnen hoorbare geluiden ontstaan.
De klachten ontstaan meestal tussen 30 minuten en 2 uur na het eten of drinken van producten die lactose bevatten.
Diagnose
Vermoed je dat je lactose-intolerantie hebt? Je arts zal eerst navraag doen naar je persoonlijke verhaal, de ‘anamnese’. Dit geeft de eerste aanwijzingen voor een mogelijke intolerantie. Ook zal hij of zij vragen naar lichamelijke klachten en zo nodig een lichamelijk onderzoek uitvoeren.
De volgende onderzoeken zijn mogelijk bij vermoeden van lactose-intolerantie:
- Waterstof-ademtest: op verschillende tijdstippen wordt H2 in je uitgeademde lucht gemeten. Vóórdat u een suikeroplossing met lactose drinkt, en een paar momenten na het drinken ervan. Als een verhoogde H2–concentratie wordt gemeten, duidt dit op lactose-intolerantie.
- Lactosetolerantietest (LTT): Deze test meet het bloedsuikergehalte. Bij lactose-intolerantie stijgt het bloedsuikergehalte niet na consumptie van lactose. Doordat niet genoeg lactase-enzym aanwezig is, wordt lactose niet of onvoldoende verteerd.
- Eliminatie-provocatietest: dit is de zogeheten voedselprovocatietest.
Bron: https://www.mdlfonds.nl/chronische-ziekten/lactose-intolerantie
Behandeling
Lactose-intolerantie kan niet worden genezen, maar gelukkig zijn er verschillende manieren om klachten te voorkomen en onder controle te houden. De eerste stap is het vermijden of beperken van voedingsmiddelen die lactose bevatten. Melk en zuivelproducten zoals kaas, yoghurt en room kunnen klachten veroorzaken, maar ook bewerkte voedingsmiddelen zoals brood, sauzen en snoep kunnen verborgen lactose bevatten. Daarom is het belangrijk om goed naar etiketten te kijken en ingrediënten zoals melkpoeder, weipoeder en lactose in de gaten te houden.
Gelukkig zijn er veel lactosevrije of lactosearme alternatieven beschikbaar. Lactosevrije melk en zuivelproducten kunnen een uitkomst zijn, en ook plantaardige alternatieven zoals amandelmelk, havermelk en sojamelk worden steeds populairder. Sommige kazen, zoals Parmezaanse kaas en oude Goudse kaas, bevatten van nature nauwelijks lactose en kunnen vaak zonder problemen worden gegeten.
Voor mensen die af en toe toch iets met lactose willen eten, bestaan er lactase-enzymen in de vorm van pillen of druppels. Deze supplementen helpen het lichaam om lactose af te breken en kunnen de kans op klachten verkleinen. Dit kan vooral handig zijn bij een etentje of een speciale gelegenheid.
Waar zit lactose in?
- Aardappelpuree (instant)
- Additieven of aroma’s
- Bak– en braadproducten
- Beschuit
- Boter/margarine/halvarine
- Bouillon (blokjes en poeder)
- Brood (verbetermiddel)
- Cake
- Cappuccino
- Chocolade/bonbons
- Crackers/toast
- Crèmes
- Custard
- Deeg/bakmixen
- Desserts/toetjes
- Dranken (zoals Taksi, Rivella)
- Gebak
- Gepaneerde producten
- Groenten à la crème
- IJs
- Kaas (fondue)
- Kant-en-klaar producten
- Kauwgom
- Koek
- Koffiemelk en -poeder
- Kruiden/seasonings
- Likeur
- Margarine/halvarine
- Mayonaise/fritessaus
- Ontbijtproducten
- Ovengerechten
- Paneermeel
- Pannenkoeken/poffertjes
- Pasta
- Pizza
- Pudding/pap/vla
- Ragout Riso (rijstvariant)
- Roux
- Saladedressing
- Salades
- Sandwichspread
- Sauzen en soepen
- Smetana
- Snacks
- Snoep (babbelaars, toffees)
- Taart/banket
- Tzatziki
- Valess
- Viili/fil (soort yoghurt)
- Vleeswaren/bereide vleessoorten
- Worst(jes)
- Zoutjes en chips
- Zuivelproducten
Bron: AllergenenConsultancy
Lactose op het etiket
- Boter (-poeder)
- Caseïnaat
- Caseïne
- Crème fraîche
- Droge melkbestanddelen
- Gehydrolyseerd melk(eiwit) of caseïne
- Ghee
- Glycomacropeptide
- Immunoglobuline
- Kaas (behalve harde Hollandse kaas)
- Karnemelk
- Kefir
- Kwark
- Lactalbumine
- Lactoferrine
- Lactoglobuline (ß)
- Lactoperoxydase
- Lactose
- Lactoval
- Lactulose
- Melk
- Melkbestanddelen
- Melkderivaat
- Melkeiwit
- Melkpoeder (vol of mager)
- Nacho
- Recaldent
- Room (ook koksroom)
- Slagroom
- Sour cream
- Tagatose
- Transglutaminase
- Umer
- Vla
- Wei (-poeder)
- Wrongel
- Yoghurt
- Zoete karnemelkpoeder
- Zure room
Sinds de invoering van de Europese richtlijnen voor het vermelden van de veertien meest voorkomende allergenen is het verplicht LACTOSE te vermelden op de verpakking. Bent u niet zeker van de ingrediënten, kijk dus of LACTOSE bij de allergeneninformatie wordt genoemd.


