Notenallergie in het kort
Wat is notenallergie? Notenallergie is een allergie voor eiwit in verschillende soorten (boom)noten. Er zijn acht soorten noten die in Europa vermeld moeten worden: amandelen, hazelnoten, walnoten, cashewnoten, pecannoten, paranoten, pistachenoten en macadamianoten.
Hoe vaak komt het voor? Een allergie voor noten komt voor bij 1-2% van de Nederlandse bevolking, zowel bij kinderen als volwassenen.
Wat zijn noten eigenlijk? Er bestaan veel verschillende soorten noten. Wat ze met elkaar gemeen hebben is dat het vruchten van bomen zijn, bijvoorbeeld amandel, hazelnoot en walnoot. Mensen die allergisch zijn voor één notensoort kunnen soms ook niet tegen andere noten.
Let op: Pinda’s zijn geen noten, maar peulvruchten: die groeien in een peul aan een plant. Een kokosnoot is ook geen noot, maar een fruitsoort.
Waarom kan een allergie voor noten lastig zijn? Noten zijn rijk aan eiwitten en onverzadigde vetten en worden regelmatig gebruikt als vleesvervangers. Ze zitten ook vaak verwerkt in brood, koekjes en salades. Geroosterde noten zijn vaak allergener dan gekookt. Het allergeen blijft stabiel bij verhitting. Hoe hoger het vetgehalte, hoe meer allergeen erin kan zitten.
Hoe ontstaat een reactie? De reactie op noteneiwit ontstaat door het eten of drinken van een product dat noten bevat, of aanraking van een kapotte huid met noten. Bij de meest herkenbare vorm van notenallergie (IgE-gemedieerd) beschouwt je immuunsysteem de noteneiwitten als een indringer, in plaats van een ongevaarlijk eiwit, en valt deze met specifieke antistoffen aan. Deze allergische reactie kan mild, maar ook heftig verlopen.
Symptomen van notenallergie
Noten kunnen ernstige reacties geven, een enkele keer zelfs met fatale afloop. Wie een notenallergie heeft reageert vaak op meerdere soorten noten, zelfs als deze qua plantenfamilie niet bij elkaar horen. In Nederland staan hazelnoot en walnoot op nummer 1. Bij kinderen zien we steeds vaker cashewnootallergie. De reactie op cashewnoot is vergelijkbaar met pinda-allergie.
Notenallergie kan ook milder verlopen en gerelateerd zijn aan berkenpollenallergie. Het gaat dan om het oraal allergiesyndroom (OAS) met vooral klachten in mond en keel, meestal binnen enkele minuten. Er zijn aanwijzingen dat bij lichte reacties voor pinda en noten, zoals bij OAS, deze niet uit het dieet geschrapt moeten worden. Je kunt ze beter 1-2 keer per week blijven eten. Langere tijd schrappen uit het dieet verhoogt het risico op een allergie die later mogelijk heftiger wordt.
Diagnose
Vermoed je dat je notenallergie hebt? Je arts zal eerst navraag doen naar je persoonlijke verhaal, de ‘anamnese’. Dit geeft de eerste aanwijzingen voor een mogelijke allergie. Ook zal hij of zij vragen naar lichamelijke klachten en zo nodig een lichamelijk onderzoek uitvoeren.
Vervolgens kan je arts besluiten om een bloedtest (CAP-test, of de oudere benaming RAST-test) en eventueel een huidpriktest te laten uitvoeren. Een voedselprovocatietest is tot slot de gouden standaard voor het aantonen van een voedselallergie. Soms moet deze provocatietest met enige regelmaat herhaald worden om na te gaan of je nog steeds reageert op het allergeen. Dat is vooral belangrijk bij kinderen, die over hun allergie heen kunnen groeien. Ook kan een voedselprovocatietest aangeven hoeveel van het allergeen nodig is, voordat een reactie optreedt.
Behandeling
Mensen met een notenallergie volgen een notenvrij dieet. Bij eten en koken moet contact met noteneiwit zorgvuldig worden vermeden om de kans op een allergische reactie zo klein mogelijk te maken.
Om milde reacties te beperken, zijn er antihistaminetabletten beschikbaar die door een huisarts kunnen worden voorgeschreven. De werkingsduur hangt af van het soort tablet en de dosis.
Ernstige (anafylactische) reacties moeten altijd met adrenaline worden behandeld. Deze behandeling kan levensreddend zijn.
Waar zitten noten in?
- Bitterkoekjes
- Candybars
- Chips
- Chocolade
- Chocolade- of
hazelnootpasta - Crackers
- Curry’s
- Desserts
- Saladedressing
- Gebak
- IJs
- Kant-en-klaarmaaltijden
- Koek
- Koffie: surrogaat of een smaakvariant
- Krentenbrood en krentenslof
- Marsepein
- Mengsels van zaden en
pitten - Muesli/cruesli
- Muesli- en krentenbollen
- Nougat
- Oosterse gerechten
- Ontbijtkoek
- Orgeade (siroop)
- Pesto
- Pralinébonbons
- Mueslirepen, granenrepen, energierepen
- Rijstmix
- Salades (bijv. Waldorfsalade)
- Sambal
- Spijs
- Studentenhaver
- Vleesvervangers
- Worchestershiresaus
- Zoutjes
- Zuidvruchtenmix
Bron: AllergenenConsultancy
Pas op: noten worden soms ook toegepast in cosmetica.
Noten op het etiket
- Amandel
- Cashewnoot
- Hazelnoot
- Macadamianoot
- Paranoot
- Pecannoot
- Pistache(noot)
- Plantaardige olie (notenolie)
- Schaalvruchten/fruits au coque
- Walnoot
Sinds de invoering van de Europese richtlijnen voor het vermelden van de veertien meest voorkomende allergenen is het verplicht de acht wettelijk vastgestelde notensoorten te vermelden op de verpakking. Ben je niet zeker van de ingrediënten, kijk dus of de notensoort(en) waarvoor je allergisch bent bij de allergeneninformatie worden genoemd (zie hierboven).
Bij de waarschuwing voor kruisbesmetting staat soms wel “Kan NOTEN bevatten”. Dat betekent dat alle acht noten mogelijk in het product aanwezig kunnen zijn.
Help jij ons mee?
