Wat kun je doen tegen een allergische reactie?
Er zijn verschillende manieren om met voedselallergieën om te gaan. Het belangrijkste is om een dieet te volgen waarin je de stoffen die je allergische reactie kunnen veroorzaken, vermijdt. Als het toch misgaat, kunnen medicijnen helpen om de klachten te verminderen of zelfs levens te redden. Daarnaast zijn er behandelingen die allergische reacties kunnen voorkomen of verzwakken, zoals immunotherapie of biologicals.
Diagnose
Huisarts
Je huisarts is de eerste behandelaar bij voedselallergie of -overgevoeligheid. Samen met de diëtist vormt je huisarts de eerstelijnszorg voor je voedselallergie. Bij ernstige of complexe situaties kun je worden doorverwezen naar een specialist: een allergoloog, een kinderarts of een dermatoloog.
Allergoloog
Wanneer je een ernstige allergische reactie op voedsel hebt doorgemaakt, raden we aan je te laten verwijzen naar een allergoloog. Die heeft ervaring met voedselallergie en anafylaxie. Voor de diagnose voedselallergie zal de arts verschillende gegevens verzamelen. Allereerst is je medische geschiedenis belangrijk:
- Hoe snel kreeg je klachten?
- Welke voedingsmiddelen waren erbij betrokken?
- Welke factoren konden je klachten verergeren?
- Hoe was je algehele medische toestand?
- Heb je astma, atopisch eczeem of problemen bij zuigelingenvoeding gehad? Vooral astma die slecht onder controle is, blijkt een risico voor anafylaxie met fatale afloop.
Verder zal de allergoloog willen weten of in je naaste familie aanleg voor allergie voorkomt. Dit noemen we ‘atopie’. Het is een risicofactor voor het ontwikkelen van voedselallergie. Ook gaat de allergoloog na of er cofactoren meespeelden die de voedselallergie versterken. Denk hierbij aan gelijktijdige inname van alcohol of bepaalde medicijnen. Voorbeelden van deze medicijnen zijn NSAIDs, ACE-remmers en bètablokkers. Maar ook lichaamsbeweging, stress, hormonale verandering tijdens de menstruatiecyclus en het pollenseizoen kunnen de klachten doen verergeren bij sommige patiënten.
Voordat je arts daadwerkelijk kan vaststellen dat je voedselallergie heeft, zullen eerst allergologische onderzoeken nodig zijn. Meer over bloedonderzoeken, huidpriktesten en eliminatie-provocatietesten vind je onder ‘Hoe weet ik of ik allergisch ben?’
Dieet
Om een allergische reactie te voorkomen, is het belangrijk om de stof die de reactie veroorzaakt volledig te vermijden. Het is dus essentieel om te weten op welke allergenen je reageert. Zelfs een klein beetje kan een heftige reactie veroorzaken. Dit is soms lastig, omdat sporen van allergenen in voedingsmiddelen kunnen zitten waar je het niet verwacht. Zo kan een bouillonblokje pinda bevatten en kan er koemelk in waterijs zitten. Het is daarom raadzaam om een diëtist in te schakelen en altijd goed het etiket van verpakte voedingsmiddelen te lezen. Wees ook voorzichtig met niet-verpakte voedingsmiddelen en let goed op kruisbesmetting.
Diëtist
De diëtist helpt je bij je leven met voedselovergevoeligheid. Hij/zij helpt je met het zoeken naar een volwaardig voedingspatroon. Is het nog niet goed duidelijk waarvoor je overgevoelig bent? De diëtist kan je helpen bij je zoektocht door middel van een diagnostisch dieet.
Zie ook ons filmpje, waarin diëtist Sacha Visser (jarenlang verbonden aan de Stichting Voedselallergie) tips geeft over het vinden van de juiste diëtist.
De Diëtisten Alliantie Voedsel Overgevoeligheid (DAVO) is een netwerk van diëtisten die zich specialiseren in voedselallergie en -intoleranties. Kijk op hun website voor meer informatie: DAVO.
Medicijnen
Adrenaline
Bij ernstige reacties is adrenaline de eerste keuze van behandeling. Mensen die het risico lopen op een snelle, levensbedreigende reactie (anafylactische shock), krijgen een auto-injector met adrenaline (bijvoorbeeld EpiPen of Jext) of een adrenalineneusspray (Neffy) voorgeschreven. Deze medicijnen zijn speciaal ontworpen zodat ook mensen zonder medische kennis deze veilig kunnen gebruiken. Het gebruik ervan kan levensreddend zijn.
Niet iedereen met een voedselallergie heeft adrenaline nodig. De arts schrijft adrenaline meestal voor als je:
- Eerder een anafylactische reactie hebt gehad.
- Steeds ernstiger allergische reacties krijgt.
- Binnen enkele minuten op een allergeen reageert.
- Mastocytose hebt (een aandoening waarbij het lichaam te veel mestcellen aanmaakt, wat allergische reacties kan veroorzaken)
Artsen kijken naar het risico van een levensbedreigende reactie bij blootstelling aan een allergeen. Je hoeft dus niet al eerder een reactie te hebben gehad, om een pen voorgeschreven te krijgen.
Bij een anafylactische reactie verwijden de bloedvaten, waardoor de bloeddruk sterk kan dalen. Adrenaline zorgt ervoor dat de bloedvaten zich vernauwen, zodat de bloeddruk weer stijgt. Adrenaline mag alleen door artsen worden voorgeschreven. Het is belangrijk dat je goed wordt geïnstrueerd in het gebruik van de pen of neusspray. Vraag uitleg als je deze voor het eerst krijgt.
Hoe gebruik je de EpiPen? Bekijk het filmpje:
Hoe gebruik je de Neffy? Bekijk het filmpje:
Luchtwegverwijder
Als je last hebt van ademhalingsproblemen, kan een luchtwegverwijder (bèta-2-agonist) nodig zijn. Dit medicijn ontspant je luchtwegen, zodat je gemakkelijker kunt ademen.
Antihistaminica
Antihistaminica blokkeren histamine, een stof die vrijkomt bij een allergische reactie en klachten veroorzaakt. Dit is een groep medicijnen die vaak worden gebruikt bij allergieën. Je kunt ze innemen voordat je een maaltijd eet waarvan je denkt dat deze een reactie kan veroorzaken, wanneer een reactie al optreedt, of zelfs dagelijks om de algemene gevoeligheid te verminderen (bijvoorbeeld in het hooikoortsseizoen). Sommige antihistaminica zijn alleen op recept verkrijgbaar, andere kun je bij de drogist kopen. Let altijd goed op de bijsluiter! Antihistaminica kunnen sufheid of slaperigheid veroorzaken.
Biologicals
Biologicals zijn een klasse van medicijnen gericht op specifieke moleculen in het immuunsysteem, zoals IgE, zodat deze geen reactie kunnen veroorzaken. Biologicals worden via injecties of infusen toegediend en moeten regelmatig worden herhaald. Ze worden meestal voorgeschreven bij ernstige gevallen van astma of allergieën die niet reageren op andere behandelingen. Na verloop van tijd kan je immuunsysteem minder heftig reageren op allergenen. Een voorbeeld is omalizumab (Xolair), dat bij mensen met ernstig astma en bepaalde vormen van voedselallergie de klachten kan verminderen.
Het nadeel van biologicals is dat ze zelf eiwitten bevatten, die in sommige gevallen ook allergische reacties kunnen veroorzaken. Ze mogen niet worden gebruikt bij ernstige infecties en de bijwerkingen op lange termijn zijn nog niet goed bekend.
Corticosteroïden
Corticosteroïden zijn synthetische hormonen die ontstekingen remmen en het immuunsysteem onderdrukken, onder andere om allergische reacties tegen te gaan. Ze kunnen in de vorm van tabletten, crèmes, inhalaties, injecties, neussprays of oogdruppels worden gebruikt. Ze helpen bij veel verschillende aandoeningen, maar kunnen ook bijwerkingen hebben, zoals gewichtstoename en botontkalking. Laat je daarom goed adviseren door een arts en begin of stop nooit zonder overleg.
Cromoglicinezuur (Nalcrom)
Nalcrom is een middel dat wordt gemaakt van planten en helpt om allergische reacties te voorkomen. Het remt de afgifte van histamine en moet dagelijks voor het eten en voor het slapen worden ingenomen. Na 2 tot 3 weken ben je optimaal beschermd. Nalcrom wordt vooral bij hooikoorts gebruikt; het is niet altijd de eerste keus bij voedselallergieën, omdat het minder effectief is dan antihistaminica.
Immunotherapie
Immunotherapie wordt steeds vaker gebruikt bij voedselallergieën. Bij deze behandeling krijg je gedurende een langere tijd kleine hoeveelheden van het allergeen, die steeds meer oplopen. Het doel is om je lichaam langzaam aan het voedsel te laten wennen. Het allergeen kan via tabletten, smelttabletten, injecties, pleisters of zelfs tandpasta worden toegediend. In Nederland wordt immunotherapie vooral toegepast bij jonge kinderen met een pinda-, noten- of ei-allergie. Onderzoek laat zien dat als je op jonge leeftijd begint, de allergie kan verminderen of zelfs verdwijnen.
Het nut van immunotherapie met sterk verhitte melk (‘baked milk’) is nog niet volledig wetenschappelijk bewezen. Toch wordt deze methode in verschillende Nederlandse klinieken toegepast.
Het gebruik van immunotherapie bij andere allergieën is nog in ontwikkeling of onderzoek.
Help jij ons mee?
