Soja-allergie in het kort
Wat is soja-allergie? Soja-allergie is een allergie voor soja-eiwit. Soja behoort tot de peulvruchten en is een van de belangrijkste voedselallergenen.
Hoe vaak komt het voor? Het is niet bekend hoe vaak soja-allergie in Nederland voorkomt. Wel bekend is dat vooral jonge kinderen met atopisch eczeem soja-allergie kunnen ontwikkelen. Nadat deze kinderen 1 tot 2 jaar soja uit hun dieet hebben geschrapt, blijken zij soja weer te kunnen verdragen. Kinderen met eczeem én met verdenking van voedselallergie hebben 1-4% kans op soja-allergie. Volwassenen hebben minder vaak soja-allergie.
Wat is soja eigenlijk? Soja is een peulvrucht die afkomstig is van de sojaplant (Glycine max). Het is een van de belangrijkste plantaardige bronnen van eiwit, bijvoorbeeld voor vleesvervangers. Soja wordt veel gebruikt in de voedingsmiddelenindustrie als structuurverbeteraar, sojalecithine als emulgator en ‘eiwitvuller’. Verder zijn er nog afgeleiden zoals sojaolie, sojameel en sojaconcentraat.
Waarom kan een allergie voor soja lastig zijn? Soja wordt vaak gebruikt in diverse voedingsmiddelen, zoals brood, vleesvervangers en sauzen, waardoor het moeilijk kan zijn om soja volledig te mijden. Mensen die een overgevoeligheid hebben voor soja kunnen soms ook geen pinda’s verdragen. Daarnaast kan het voorkomen dat mensen ook allergisch zijn voor andere peulvruchten, zoals erwten, linzen en bonen.
Hoe ontstaat een reactie? De reactie op soja-eiwit ontstaat door het eten of drinken van een product dat soja bevat, of aanraking van een kapotte huid met soja. Bij de meest herkenbare vorm van soja-allergie (IgE-gemedieerd) beschouwt je immuunsysteem de soja-eiwitten als een indringer, in plaats van een ongevaarlijk eiwit, en valt deze met specifieke antistoffen aan. Deze allergische reactie kan mild, maar ook heftig verlopen.
Diagnose
Vermoed je dat je soja-allergie hebt? Je arts zal eerst navraag doen naar je persoonlijke verhaal, de ‘anamnese’. Dit geeft de eerste aanwijzingen voor een mogelijke allergie. Ook zal hij of zij vragen naar lichamelijke klachten en zo nodig een lichamelijk onderzoek uitvoeren.
Vervolgens kan je arts besluiten om een bloedtest (CAP-test, of de oudere benaming RAST-test) en eventueel een huidpriktest te laten uitvoeren. Een voedselprovocatietest is tot slot de gouden standaard voor het aantonen van een voedselallergie. Soms moet deze provocatietest met enige regelmaat herhaald worden om na te gaan of je nog steeds reageert op het allergeen. Dat is vooral belangrijk bij kinderen, die over hun allergie heen kunnen groeien.
Behandeling
Mensen met een soja-allergie volgen een sojavrij dieet. Bij eten en koken moet contact met soja-eiwit zorgvuldig worden vermeden om de kans op een allergische reactie zo klein mogelijk te maken.
Om milde reacties te beperken, zijn er antihistaminetabletten beschikbaar die door een huisarts kunnen worden voorgeschreven. De werkingsduur hangt af van het soort tablet en de dosis.
Ernstige (anafylactische) reacties moeten altijd met adrenaline worden behandeld. Deze behandeling kan levensreddend zijn.
Flesvoeding
Sojamelk is niet altijd geschikt ter vervanging van flessenmelk bij zuigelingen en peuters met koemelkallergie. Bij lactose-intolerantie is sojamelk verrijkt met calcium wél geschikt als vervanger.
Waar zit soja in?
- Aardappelproducten (puree, kroketjes)
- Bakmixen
- Bakproducten (olie/vet)
- Beschuit
- Bouillonblokjes of -poeder
- Brood(-verbetermiddel)
- Candybars
- Chips
- Chocolade/bonbons
- Chocolade- en hazelnootpasta
- Deeg en graanproducten
- Desserts en toetjes (speciaal koemelkvrije producten)
- Dranken (sojamelk)
- Edamame
- Gebak en koeken
- Gezondheidsproducten
- Hagelslag
- Hypoallergene producten (melkvervangers voor baby’s)
- IJs
- Kant-en-klaarmaaltijden
- Ketjap
- Koffiemelk/ -poeder
- Knäckebröd
- Kruidenmixen
- Margarine/halvarine
- Mayonaise/fritessaus
- Miso(pasta)
- Olie/frituurvet (niet-geraffineerd)
- Ontbijtgranen/ -producten
- Oosterse gerechten
- Pindakaas
- Pizza
- Poedervormige dranken of sauzen
- Repen (energie- of granen-)
- Roomvervanger
- Saladedressings
- Sandwichspread
- Saté
- Sauzen
- Seitan (tarweglutenproduct met sojasaus)
- Snacks
- Snoep
- Sojasaus
- Soep
- Spijs (goedkope imitatiespijs)
- Tamari
- Tempeh
- Tofu
- Vleesvervangers
- Worst/bewerkte vleeswaren
- Zoutjes
Bron: AllergenenConsultancy
Soja op het etiket
Let op: sojalecithine kan in principe veilig worden gebruikt door mensen met een soja-allergie.
- Chiang
- Edamame
- Douchi/tochi
- Eiwithydrolysaat (zuur) of HVP
- Hemicellulose
- Hoisin
- Isoflavonen
- Ketjap
- Kiemgroenten van soja
- Kinako
- Lecitine/lecithine (E-nummer 322)
- Miso
- Natto
- Okara (sojazemelen)
- Plantaardig eiwit
- Shoyu
- Soja
- Tamari
- Tofu
- Tempeh
- Tahoe
- Textured Vegetable Protein (TVP)
- Textured Soja Protein (TSP)
- Voedingsvezel
- Yuba
- Zetmeel
Sinds de invoering van de Europese richtlijnen voor het vermelden van de veertien meest voorkomende allergenen is het verplicht SOJA te vermelden op de verpakking. Bent u niet zeker van de ingrediënten, kijk dus of SOJA bij de allergeneninformatie wordt genoemd.


